Ochrona powietrza

 

Działania podjęte przez Urząd Gminy Zabierzów w celu poprawy stanu jakości powietrza

 

Uchwalone zostały następujące dokumenty:

-Program Ograniczenia Niskiej Emisji dla Gminy Zabierzów na lata 2014-2023 wraz z prognozą oddziaływania na środowisko – uchwała nr IX/86/15 Rady Gminy Zabierzów z dnia 31 lipca 2015 r.

-REGULAMIN udzielania dotacji na dofinansowania zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach/lokalach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie Gminy Zabierzów.

-Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Zabierzów – uchwała nr XV/148/16 Rady Gminy Zabierzów z dnia 26 lutego 2016 r.

 

Przyjęcie powyższych dokumentów pozwoliło na uzyskanie środków zewnętrznych na udzielanie dotacji przy wymianie palenisk na paliwa stałe w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji realizowanego przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego.

 

Pozytywnie zaopiniowane z pewnymi uwagami zostały dokumenty:

-Aktualizacja Programu Ochrony Powietrza dla województwa małopolskiego 2017

-Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa małopolskiego ograniczeń i zakazów eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw; tzw. uchwała antysmogowa

 

Powyższe akty prawne mają głównie na celu zlikwidowanie bezklasowych kotłów na paliwa stałe oraz wyeliminowanie spalania paliw najgorszej jakości – w szczególności flotów i mułów węglowych. Gmina Zabierzów poparła wprowadzenie norm, które będą regulowały jakość sprzedawanego
i użytkowanego paliwa w celach grzewczych. Gmina Zabierzów poparła również wprowadzenie obowiązkowych norm, które powinny spełniać wszystkie kotły na paliwa stałe.

 

Podczas konsultacji dotyczących uchwały antysmogowej gmina Zabierzów wnioskowała, aby dotychczas zainstalowane kotły 5 klasy wg normy PN EN 303:5-2012 (udzielana była na nie dotacja w ramach PONE) można było eksploatować bezterminowo. W projekcie uchwały termin wymiany tego typu kotłów był przewidziany do końca 2026 r. W ostatecznej wersji dokumentu wniosek został uwzględniony.

 

Realizacja Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w 2016 r.

W ramach programu zostało zlikwidowane 170 starych nieekologicznych palenisk na paliwa stałe i zostały one zastąpione nowymi źródłami ogrzewania. Zainstalowane zostały:

  1. Kotły gazowe – 132
  2. Kotły węglowe 5 klasy – 23
  3. Kotły na biomasę 5 klasy – 8

Dotacja wynosiła do 85% kosztów inwestycji. WFOŚiGW udzielał dotacji do 50% kosztów w zależności od mocy kotła i nie więcej niż 7 500 zł przy kotłach gazowych oraz nie więcej niż 4 500 przy kotłach 5 klasy. Urząd Gminy podwyższał kwotę dotacji maksymalnie o dodatkowe 35% – przy czym maksymalna kwota zależała także od powierzchni użytkowej budynku.

Żadna gmina w województwie małopolskim nie zwiększała kwoty dotacji PONE w takim stopniu jak gmina Zabierzów. W znakomitej większości gmin mieszkańcy nie mieli w ogóle możliwości przystąpienia do wymiany palenisk z dotacją.

W ramach programu zostało wypłacone niemal 1,8 mln zł dotacji

W roku 2016 ze 182 gmin województwa małopolskiego w zaledwie 27 mieszkańcy mieli możliwość uzyskania dotacji w ramach PONE. Wśród podkrakowskich gmin zrzeszonych w Stowarzyszeniu Metropolia Krakowska oprócz Zabierzowa tylko Czernichów, Świątniki Górne i Skawina umożliwiały uzyskanie dofinansowania wymiany palenisk w programie PONE. Każda z tych gmin zrealizowała inwestycje w znacznie mniejszym stopniu niż Gmina Zabierzów.

Realizacja PONE pozwoliła na zmniejszenie w znacznym stopniu emisji szkodliwych i rakotwórczych substancji, takich jak: pyły, PM10 i PM2,5; SO2; NOx; CO; CO2 i benzo(α)piren. Zmniejszenie emisji równoważnej zanieczyszczeń wyniosło 47 268,47 kg na rok.

Ponad 1/10 całości środków przeznaczonych dla województwa małopolskiego w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji w 2016 r. trafiła do mieszkańców Gminy Zabierzów.

 

http://zabierzow.org.pl/gmina/ochrona-srodowiska-i-gospodarka-odpadami/pone-wymien-piec-na-proekologiczny-z-dotacja-2/ - informacja o Programie

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 2014-2020; Zadanie 4.4 Redukcja emisji zanieczyszczeń do powietrza; Poddziałanie  4.4.1 Obniżenie poziomu niskiej emisji ZIT

W ramach programu dotacyjnego będzie można uzyskać dofinansowanie na przeprowadzenie wymiany nieekologicznych palenisk na paliwa stałe na ogrzewanie gazowe, pompy ciepła i kotły na biomasę spełniające wymagania dyrektywy UE – Ekoprojekt

Dotacja będzie wynosiła do 8 tys. zł za kocioł, ale nie więcej niż 350 zł za 1 kW mocy kotła oraz do 6 tys. zł za instalację.

Warunkiem niezbędnym przystąpienia do programu będzie wykonanie audytu energetycznego budynku – bezpłatnego. Audytor dobierze odpowiednią moc kotła oraz może wskazać niezbędny do realizacji zakres prac termomodernizacyjnych.

http://zabierzow.org.pl/gmina/ochrona-srodowiska-i-gospodarka-odpadami/pgn-wymien-piec-na-proekologiczny-z-dotacja/ – informacja o Programie

 

Pomiary zanieczyszczeń powietrza

W dniach 14 listopada do 25 listopada 2016 r. prowadzone były pomiary w ramach akcji „Małopolska bez smogu” – pyłomierz był umieszczony na Samorządowym Centrum Kultury w Zabierzowie. Akcja odbywała się we współpracy gminy Zabierzów, Radia Kraków i Polskiego Alarmu Smogowego. Podsumowaniem akcji była debata przedstawicieli podkrakowskich gmin w studio Radia Kraków.

W celu kontynuowania pomiarów Wójt Gminy Zabierzów p. Elżbieta Burtan podjęła decyzję o zakupie i zainstalowaniu 23 pyłomierzy – po jednym w każdej miejscowości Gminy Zabierzów. Konkretne rozmowy dotyczące możliwości i warunków stworzenia sieci czujników jakości powietrza w Gminie Zabierzów trwały od listopada 2016 r., a ich finalizacja była możliwa po uchwaleniu budżetu gminy Zabierzów pod koniec stycznia 2017 r.

Obecny stan realizacji: Na placówkach oświatowych w Gminie Zabierzów zostały zainstalowane czujniki jakości powietrza. W pyłomierze zostały wyposażone szkoły w Balicach, Brzeziu, Bolechowicach, Brzoskwini, Kobylanach, Nielepicach, Rudawie, Rząsce, Zabierzowie i Zelkowie. Systematycznie w kolejnych miejscowościach pojawiają się nowe czujniki. Całość tworzonej sieci monitoringu jakości powietrza ma docelowo obejmować wszystkie 23 sołectwa gminy. Wyniki pomiarów są dostępne pod adresem:

https://airly.eu/map/#latitude=50.11012&longitude=19.70053

 

Kampania informacyjna

We współpracy gmin w ramach Stowarzyszenia Metropolia Krakowska została zaprojektowana ulotka propagująca postawy niskoemisyjne. Ulotka będąca częścią kampanii informacyjnej „Czyste powietrze wspólna sprawa” była dystrybuowana bezpośrednio do budynków mieszkalnych na terenie Gminy Zabierzów wraz z dodatkiem do miesięcznika Znad Rudawy.

W lokalnej prasie regularnie pojawiają się informacje na temat postaw niskoemisyjnych oraz informacje o zakazie spalania odpadów.

Już dwukrotnie odbywały się happeningi na rzecz czystego powietrza we współpracy Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami ze szkołami w Zabierzowie.

W lutym 2016 r. zostało zorganizowane spotkanie, w ramach którego uczniowie szkoły podstawowej w Zabierzowie zostali zaproszeni do Urzędu Gminy Zabierzów na wykład dotyczący smogu i zanieczyszczeń powietrza. Wydarzenie zostało zrelacjonowane w prasie i w telewizji.

Natomiast w styczniu 2017 r. do Urzędu Gminy Zabierzów zostali zaproszeni uczniowie z gimnazjum w Zabierzowie, którzy złożyli także petycję o czyste powietrze. Obydwa spotkania zostały poprowadzone przez Kierownika Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami. Uczniowie byli na nich wyposażeni w liczne plakaty, transparenty i maski antysmogowe. Dodatkowo uczniowie z gimnazjum w Zabierzowie otrzymali od Wydziału Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami ulotki informacyjne o podjętych działaniach ochrony powietrza przez Urząd Gminy. Ulotki były dystrybuowane następnego dnia podczas zebrania szkolnego w celu podnoszenia świadomości ekologicznej wśród rodziców uczniów.

I Zabierzowskie Targi Grzewcze

Targi Grzewcze odbyły się 11 czerwca 2016 r. na rynku w Zabierzowie w godzinach 1000 – 1600. Celem targów było promowanie ekologicznych systemów grzewczych, odnawialnych źródeł energii i energooszczędności w budynkach mieszkalnych. Mieszkańcy mieli możliwość zapoznania się ze stanowiskami producentów i uzyskania fachowych porad. Prezentowane były nowoczesne kotły grzewcze na paliwa stałe i gazowe. Termin targów był zbieżny z początkiem wymiany palenisk w ramach Programu Ograniczenia Niskiej Emisji 2016.

Promowanie odnawialnych źródeł energii

Gmina Zabierzów wspiera wykorzystanie odnawialnych źródeł energii. W 2015 i 2016 roku gmina Zabierzów brała udział w Projekcie “Instalacja systemów energii odnawialnej na budynkach użyteczności publicznej oraz domach prywatnych”. Wydatkowano na ten cel:

- 1 711 261,56 zł w 2015 roku

-2 045 376,19 zł w 2016 roku.

Łącznie zainstalowano kolektory słoneczne w obrębie 290 nieruchomości.

Ponadto od 2007 roku można uzyskać dofinansowanie w wysokości 4 000 zł do zakładanego systemu wykorzystującego alternatywne źródło energii (energię słoneczną). W latach 2007-2016  wydatkowano z budżetu na ten cel 983 087  zł, systemy solarne zainstalowano w 246 nieruchomościach. Co roku Gmina Zabierzów dotuje z własnego budżetu instalację paneli słonecznych.

 

Dzięki udzielonemu dofinansowaniu aż na 536 budynkach na terenie Gminy Zabierzów zostały zainstalowane panele słoneczne.

 

Zapobieganie spalania odpadów

W celu zapobiegania spalania odpadów w domowych paleniskach Urząd Gminy Zabierzów podejmował następujące działania:

  1. corocznie na tablicach informacyjnych w sołectwach zawieszane były (są) plakaty informacyjne dot. spalania odpadów;
    1. artykuły dotyczące spalania odpadów, jak również artykuły dotyczące zasad prawidłowego gospodarowania odpadami publikowane były (i nadal są) w lokalnych czasopismach;
    2. przedstawiciele Urzędu Gminy uczestniczyli w licznych zebraniach sołeckich – gdzie informowano mieszańców o zasadach prawidłowego gospodarowania odpadami;
    3. sołtysi oraz inne osoby przeprowadzały akcje informacyjno–edukacyjne wśród mieszkańców Gminy Zabierzów (w/w osoby odwiedzały nieruchomości i przeprowadzały rozmowy z mieszkańcami – dotyczące zasad prawidłowego gospodarowania odpadami);
    4. pracownicy Urzędu Gminy wyjeżdżali do szkół i przedszkoli – aby edukować najmłodszych mieszkańców Gminy o zasadach postępowania z odpadami;
    5. Gmina Zabierzów sfinansowała przeprowadzenie w szkołach zlokalizowanych na terenie Gminy Zabierzów spektakli o tematyce ekologicznej pn. „lekcja ekologii – czy śmieci muszą nas zasypać”;
    6. Gmina Zabierzów włącza się w inicjatywy proekologiczne dotyczące odpadów – wyposaża uczniów w worki i rękawice dot. akcji „sprzątanie świata”, jak również zapewnia odbiór odpadów zebranych w czasie tych akcji.

 

Napotkane utrudnienia w realizacji poprawy stanu jakości powietrza ze szczebla gminnego:

-brak możliwości wprowadzenia zakazu spalania niskiej klasy opału – należy to do kompetencji Sejmiku Województwa, procedowana jest obecnie uchwała antysmogowa w tym zakresie

-brak możliwości wprowadzenia zakazu sprzedaży niskiej jakości opału oraz bezklasowych kotłów na paliwa stałe – należy to do kompetencji władz centralnych

-likwidacja programów dotacyjnych KAWKA i RYŚ przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska, brak centralnie wspieranego programu dotacyjnego na wymianę systemów ogrzewania

-brak możliwości wystawiania mandatów za spalanie odpadów przez pracowników urzędu gminy – należy to do kompetencji policji i Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska

-obniżanie dostępnych środków i kwot dotacji przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie

-niekorzystna topografia pod względem gromadzenia się zanieczyszczeń powietrza, większość obszaru Gminy Zabierzów jest położona w Rowie Krzeszowickim

 

Zgłaszanie spalania odpadów

 

Ze względu na brak straży gminnej jednostkami, które mogą wystawiać mandaty na terenie gminy Zabierzów za spalanie odpadów są policja oraz Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie. Pracownicy urzędu gminy nie mają takiej możliwości.

 

W przypadku zgłoszenia do Urzędu Gminy Zabierzów podejrzenia spalania odpadów skierowane zostaje na podany adres pismo dyscyplinujące oraz sprawa zostaje przekazana:

-policji w przypadku budynku mieszkalnego

-Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska w Krakowie – w przypadku działalności gospodarczej

 

Przy składaniu zgłoszenia należy podać swoje dane osobowe oraz adres zgłaszanego budynku. Anonimowe zgłoszenia nie są rozpatrywane, ponieważ wyżej wymienione jednostki nie przyjmują od Urzędu Gminy Zabierzów anonimowych zgłoszeń.

 

Jest to także związane z koniecznością działania urzędu zgodnie z Kodeksem Postępowania Administracyjnego. Niedostosowanie się do przepisów może być powodem do składania skarg przez zgłaszane osoby – szczególnie jeśli nie zachodziło u nich spalanie odpadów. W ramach podejmowanych interwencji zdarzały się sytuacje w których mieszkańcy przedstawiali rachunki za: zakup nowego kotła, dobrej jakości węgla i czyszczenie przewodów kominowych. W ramach wyjaśnień była stwierdzana wysoka świadomość ekologiczna.

Urząd Gminy Zabierzów poważnie traktuje każde zgłoszenie spalania odpadów.

Termomodernizacja budynków program JAWOR

Programu Jawor dotyczy poprawy efektywności energetycznej poprzez termomodernizację budynków jednorodzinnych. Program jest realizowany bezpośrednio przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska w Krakowie. Informacje na temat programu można uzyskać pod numerem: 12 422 94 90 wewn. 4 lub bezpośrednio pod adresem: Kanonicza 12 w Krakowie.

https://www.wfos.krakow.pl/jawor - szczegółowa informacja o programie JAWOR

Pliki do pobrania